Nicolaas is een christelijke heilige die zou zijn terug te voeren op een historische figuur, de bisschop van Myra. Hij zou hebben geleefd in de tijd van Romeinse keizer Constantijn de Grote.
Maar klopt dit wel? Er is eigenlijk niets bekend over de werkelijke Nicolaas. Zijn cultus begon zich pas te verspreiden vanaf de zesde eeuw, in de tijd van de Byzantijnse keizer Justinianus. Toch is er een complete biografie over hem ontwikkeld, waarin legendarische vertellingen worden afgewisseld met historisch ogende informatie. De legendes plaatsen hem in de tijd van Constantijn, tegen allerlei bekende historische gebeurtenissen in Lykië en Myra. Nicolaas zou in het jaar 270 zijn geboren in Patara, eveneens een plaats aan de zuidkust, westelijk van Myra. Hij werd de bisschop van Myra, en in deze stad zou hij zijn overleden.

Als je de geschiedenis beter bestudeert, lijkt het er wat van weg te hebben dat sinterklaas een personificatie is van de overwinning van Constantijn op zijn tegenstanders en de invoering van het christendom door deze keizer. De sinterklaaslegendes delen veel mee over het christendom van Constantijn, maar historisch blijkt dit niet te kloppen. Constantijn schafte weliswaar de Romeinse godsdienst af en nam deel aan pogingen de conflicten met het christendom te beëindigen, als onderdeel van zijn politiek om eenheid in het rijk af te dwingen. Hij behield echter de cultus die de staat en de keizers vergoddelijkte. De verpersoonlijkte attributen waarmee de staat werd verheerlijkt, zoals Victoria/Nike, Gloria, Pietas, Clementia, Concordia, Pax, Aeterna en vele anderen, bleven prominent onderdeel van de keizercultus. Bovendien was het christendom van de eerste christelijke keizers Ariaans, precies het christendom waar de heiligman zich zo tegen verzette.
Het idee dat het Romeinse rijk christelijk was sinds Constantijn is nogal overdreven, en werd pas in een latere tijd benadrukt, door de werkelijkheid een beetje aan te passen. De attributen die aanvankelijk dienden om het Romeinse rijk te verheerlijken, werden geleidelijk opgenomen in het christendom, alsof het nooit anders was geweest. De legendes over de christelijke bisschop Nicolaas van Myra maken eveneens deel uit van de aangepaste werkelijkheid, die pas later duidelijk gestalte kreeg. Hierbij is sinterklaas in veel opzichten te associëren met naamgenoten Nike en Nicea.

Lees in het artikel op sinterklaasmythen.nl hoe dat zit.